Công văn 10369/NBI-QLDN2: Thu lại tiền điện, nước và quyết toán thuế nhà thầu
Tỷ giá tính thuế nhà thầu từ 01/7/2026: Doanh nghiệp áp dụng tỷ giá nào?
Từ 01/7/2026, Cục Thuế hướng dẫn doanh nghiệp căn cứ tỷ giá theo pháp luật hải quan để tính thuế nhà thầu. Tuy nhiên, văn bản quy phạm hiện hành chưa quy định trực tiếp công thức này cho mọi giao dịch dịch vụ, tiền bản quyền hoặc lãi vay.
Kết luận ngắn
Theo nội dung trả lời của Cục Thuế tại chương trình hỏi đáp ngày 23/7/2026, kể từ 01/7/2026 doanh nghiệp căn cứ tỷ giá theo pháp luật hải quan để tính thuế nhà thầu. Tỷ giá hải quan hiện được xác định theo tỷ giá ngoại tệ mua vào chuyển khoản của Hội sở chính Vietcombank tại cuối ngày thứ Năm của tuần trước liền kề. Tuy nhiên, đây cần được trình bày là hướng dẫn áp dụng của Cục Thuế; Điều 14 Nghị định 252/2026/NĐ-CP chỉ quy định trực tiếp tỷ giá hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu.
Tỷ giá tính thuế nhà thầu là vấn đề phát sinh khi khoản doanh thu, thu nhập hoặc số tiền thanh toán cho nhà thầu nước ngoài được xác định bằng ngoại tệ nhưng nghĩa vụ thuế phải kê khai bằng Đồng Việt Nam. Từ ngày 01/7/2026, việc lựa chọn tỷ giá trở nên đáng lưu ý vì quy định quản lý thuế mới không còn diễn đạt theo cùng cách với giai đoạn trước.
Bài viết này tập trung vào trường hợp phổ biến: doanh nghiệp Việt Nam khấu trừ, khai thay và nộp thay thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp cho nhà thầu nước ngoài. Các trường hợp nhà cung cấp nước ngoài trực tiếp đăng ký, khai và nộp thuế hoặc được phép khai thuế bằng ngoại tệ cần được xem xét theo cơ chế áp dụng riêng.
1. Từ ngày 01/7/2026, Cục Thuế đang hướng dẫn như thế nào?
Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 và Nghị định số 252/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 01/7/2026. Tại chương trình hỏi đáp trực tuyến về chính sách thuế, hải quan dành cho doanh nghiệp Hàn Quốc ngày 23/7/2026, doanh nghiệp đã nêu vướng mắc về tỷ giá dùng để tính thuế nhà thầu sau khi hệ thống văn bản mới có hiệu lực.
Nội dung trả lời của Cục Thuế xác định rằng, kể từ ngày 01/7/2026, doanh nghiệp căn cứ vào tỷ giá theo quy định của pháp luật hải quan để tính thuế nhà thầu.
Cách diễn đạt nên sử dụng khi công bố
“Theo hướng dẫn hiện tại của Cục Thuế, từ ngày 01/7/2026, tỷ giá tính thuế khai thay cho nhà thầu nước ngoài được xác định theo tỷ giá quy định của pháp luật hải quan.” Cách diễn đạt này phản ánh đúng nguồn của kết luận và không biến một nội dung hướng dẫn hành chính thành quy định trực tiếp trong Nghị định.
2. Tỷ giá theo pháp luật hải quan được xác định như thế nào?
Khoản 5 Điều 21 Nghị định số 08/2015/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi khoản 9 Điều 1 Nghị định số 167/2025/NĐ-CP, quy định tỷ giá giữa Đồng Việt Nam và ngoại tệ dùng để xác định trị giá tính thuế hải quan.
Sử dụng tỷ giá ngoại tệ mua vào theo hình thức chuyển khoản của Hội sở chính Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank).
Thời điểm xác định là cuối ngày thứ Năm của tuần trước liền kề.
Nếu thứ Năm là ngày lễ hoặc ngày nghỉ, sử dụng tỷ giá cuối ngày của ngày làm việc liền trước ngày thứ Năm.
Tỷ giá này được sử dụng cho các tờ khai hải quan đăng ký trong tuần.
Đối với ngoại tệ Vietcombank không công bố, sử dụng tỷ giá tính chéo do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố; nếu chưa có tỷ giá tính chéo thì thực hiện theo cơ chế xác định của Ngân hàng Nhà nước trên cơ sở đề nghị của Bộ Tài chính.
3. Vì sao vẫn cần thận trọng khi áp dụng cho thuế nhà thầu?
Khoản 6 Điều 12 Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 và khoản 4 Điều 14 Nghị định số 252/2026/NĐ-CP quy định trực tiếp rằng tỷ giá tính thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu thực hiện theo pháp luật hải quan.
Trong khi đó, thuế nhà thầu có thể phát sinh từ nhiều loại giao dịch không phải hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, chẳng hạn như dịch vụ, tiền bản quyền, lãi tiền vay, phí quản lý, quảng cáo, phần mềm hoặc dịch vụ kỹ thuật. Điều 14 Nghị định số 252/2026/NĐ-CP hiện chưa có một khoản riêng xác lập công thức tỷ giá cho toàn bộ các giao dịch này.
Do đó, việc sử dụng tỷ giá hải quan cho thuế nhà thầu từ ngày 01/7/2026 hiện được hỗ trợ bởi nội dung trả lời của Cục Thuế, nhưng không nên mô tả là một quy định đã được Nghị định 252 ghi nhận trực tiếp, rõ ràng và bao quát mọi tình huống.
Điểm còn cần hướng dẫn thêm
Quy định tỷ giá hải quan được thiết kế cho tờ khai hải quan đăng ký theo tuần. Đối với thuế nhà thầu, hướng dẫn hiện tại chưa làm rõ đầy đủ việc lựa chọn tuần tỷ giá theo ngày thanh toán, ngày phát sinh nghĩa vụ thuế, ngày lập tờ khai hay ngày nộp hồ sơ; đồng thời chưa hướng dẫn chi tiết cách tổng hợp khi một tờ khai theo tháng bao gồm nhiều khoản thanh toán thuộc các tuần khác nhau.
4. Doanh nghiệp nên áp dụng thế nào trong thực tế?
Trên cơ sở hướng dẫn hiện có, doanh nghiệp có thể xây dựng quy trình kiểm soát theo hướng sau:
- Xác định đúng giao dịch thuộc diện thuế nhà thầu và chủ thể có trách nhiệm khai thay, nộp thay.
- Xác định thời điểm phát sinh nghĩa vụ khai thuế theo hợp đồng, thời điểm thanh toán và phương thức kê khai đang áp dụng.
- Tra cứu, lưu giữ bằng chứng về tỷ giá mua chuyển khoản của Hội sở chính Vietcombank tương ứng với tuần tỷ giá được doanh nghiệp lựa chọn.
- Ban hành nguyên tắc nội bộ về việc gắn tuần tỷ giá với từng khoản thanh toán hoặc kỳ khai thuế, áp dụng nhất quán và có dấu vết phê duyệt.
- Đối với giao dịch có giá trị lớn, phát sinh thường xuyên hoặc có nhiều lần thanh toán trong tháng, đề nghị cơ quan thuế quản lý trực tiếp hướng dẫn bằng văn bản về thời điểm lựa chọn tỷ giá.
5. Ví dụ minh họa về quy đổi doanh thu tính thuế
Giả định: Công ty A tại Việt Nam thanh toán phí dịch vụ cho nhà thầu nước ngoài là 10.000 USD. Khoản tiền này là doanh thu tính thuế trước khi áp dụng tỷ lệ thuế; ví dụ không xử lý trường hợp hợp đồng giá net cần quy đổi ngược doanh thu tính thuế. Công ty A đã xác định và lưu hồ sơ rằng tỷ giá hải quan áp dụng cho trường hợp này là 25.400 VND/USD.
Chỉ tiêu | Cách xác định | Giá trị |
Khoản thanh toán bằng ngoại tệ | Theo hợp đồng và chứng từ thanh toán | 10.000 USD |
Tỷ giá dùng để tính thuế | Theo tỷ giá hải quan đã được doanh nghiệp xác định và lưu hồ sơ | 25.400 VND/USD |
Doanh thu tính thuế quy đổi | 10.000 × 25.400 | 254.000.000 VND |
Từ số doanh thu quy đổi 254.000.000 đồng, doanh nghiệp tiếp tục xác định tỷ lệ thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp nhà thầu theo đúng bản chất hoạt động. Ví dụ này không mặc định tỷ lệ thuế, không đánh giá hiệp định tránh đánh thuế hai lần và không thay thế việc phân loại hợp đồng cụ thể.
6. Không đồng nhất tỷ giá tính thuế nhà thầu với tỷ giá kế toán
Loại tỷ giá | Mục đích | Căn cứ/nguồn áp dụng |
Tỷ giá tính thuế nhà thầu | Quy đổi doanh thu, thu nhập hoặc khoản thanh toán bằng ngoại tệ để xác định nghĩa vụ thuế nhà thầu bằng VND | Theo hướng dẫn hiện tại của Cục Thuế: tỷ giá theo pháp luật hải quan |
Tỷ giá ghi nhận kế toán | Ghi nhận chi phí, công nợ phải trả, tiền và xử lý chênh lệch tỷ giá | Chính sách kế toán của doanh nghiệp theo Thông tư 99/2025/TT-BTC |
Tỷ giá thanh toán | Ghi nhận số tiền thực tế chi trả và chênh lệch khi thanh toán | Tỷ giá thực tế của giao dịch thanh toán theo chính sách kế toán |
Tỷ giá trên hóa đơn/chứng từ | Thể hiện thông tin trên hóa đơn hoặc chứng từ, nếu pháp luật yêu cầu | Pháp luật về hóa đơn, chứng từ và quản lý thuế áp dụng cho giao dịch |
Việc các tỷ giá trên không trùng nhau không tự động đồng nghĩa với sai sót. Doanh nghiệp cần quản lý riêng từng trường tỷ giá trong phần mềm và thực hiện đối chiếu, thay vì điều chỉnh tỷ giá kế toán chỉ để làm cho số liệu bằng với tờ khai thuế nhà thầu.
7. Các sai sót thường gặp
Sai sót | Rủi ro | Biện pháp kiểm soát |
Dùng tỷ giá kế toán theo Thông tư 99 để kê khai thuế nhà thầu mà không xem xét hướng dẫn mới | Có thể không phù hợp với cách hiểu hiện tại của cơ quan thuế | Tách tỷ giá thuế và tỷ giá kế toán; rà soát nghĩa vụ từ 01/7/2026 |
Khẳng định Nghị định 252 quy định mọi khoản thuế nhà thầu dùng tỷ giá Vietcombank | Diễn giải rộng hơn nội dung điều khoản | Nêu rõ đây là hướng dẫn của Cục Thuế và trình bày giới hạn pháp lý |
Không lưu bằng chứng tỷ giá | Khó giải trình mức tỷ giá đã sử dụng | Lưu bảng tỷ giá, ngày tra cứu, nguồn và phê duyệt |
Một tờ khai tháng có nhiều khoản thanh toán nhưng không có nguyên tắc chọn tuần tỷ giá | Số liệu thiếu nhất quán và khó kiểm tra | Xây dựng chính sách nội bộ; xin hướng dẫn đối với giao dịch trọng yếu |
Đồng nhất tỷ giá tính thuế với tỷ giá ghi nhận chi phí | Làm sai lệch số liệu kế toán hoặc mất dấu vết đối chiếu | Theo dõi riêng số liệu thuế, kế toán và chênh lệch |
8. Hồ sơ doanh nghiệp nên lưu giữ
- Hợp đồng, phụ lục và điều khoản xác định giá gross/net, đồng tiền thanh toán và trách nhiệm chịu thuế.
- Invoice, chứng từ thanh toán và tài liệu xác định ngày phát sinh nghĩa vụ thuế.
- Bảng tra cứu tỷ giá mua chuyển khoản của Hội sở chính Vietcombank và bằng chứng về tuần áp dụng.
- Bảng tính doanh thu tính thuế, hồ sơ gross-up và phân loại tỷ lệ thuế theo từng hoạt động.
- Chính sách nội bộ, dấu vết phê duyệt và văn bản trao đổi với cơ quan thuế quản lý trực tiếp, nếu có.
- Bảng đối chiếu giữa tờ khai thuế nhà thầu, sổ kế toán, công nợ và chứng từ ngân hàng.
9. Kết luận của ICAW
Đối với nghĩa vụ thuế nhà thầu phát sinh từ ngày 01/7/2026, doanh nghiệp nên lưu ý hướng dẫn hiện tại của Cục Thuế về việc sử dụng tỷ giá theo pháp luật hải quan. Trên cơ sở đó, tỷ giá tham chiếu là tỷ giá ngoại tệ mua vào chuyển khoản của Hội sở chính Vietcombank tại cuối ngày thứ Năm của tuần trước liền kề, trừ trường hợp áp dụng tỷ giá tính chéo.
Tuy nhiên, doanh nghiệp cần đồng thời nhận diện rằng văn bản quy phạm pháp luật mới chỉ quy định trực tiếp tỷ giá hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu. Đối với thuế nhà thầu phát sinh từ dịch vụ và các khoản thu nhập khác, đặc biệt khi cần xác định tuần tỷ giá cho nhiều lần thanh toán, việc duy trì hồ sơ giải trình và xin hướng dẫn bằng văn bản là biện pháp kiểm soát phù hợp.
ICAW có thể hỗ trợ doanh nghiệp rà soát hợp đồng nhà thầu, xác định cơ sở tính thuế, kiểm tra chính sách tỷ giá, đối chiếu tờ khai với sổ kế toán và chuẩn bị hồ sơ giải trình. Phạm vi hỗ trợ cụ thể được xác định theo bản chất giao dịch và hồ sơ thực tế.
Nguồn và ghi chú kiểm chứng
- Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 - Cổng Thông tin điện tử Chính phủ
- Nghị định số 252/2026/NĐ-CP - Cổng Thông tin điện tử Chính phủ
- Nghị định số 167/2025/NĐ-CP - Cổng Thông tin điện tử Chính phủ
- Cục Thuế - Chương trình giao lưu trực tuyến về chính sách thuế, hải quan
- Thư Viện Pháp Luật - Tổng hợp nội dung trả lời về tỷ giá của Cục Thuế ngày 23/7/2026 (nguồn đối chiếu)
- Thông tư số 99/2025/TT-BTC - Công báo Chính phủ
Ghi chú kiểm chứng: Nội dung trả lời của Cục Thuế là nguồn hướng dẫn hành chính công khai, có giá trị tham khảo và định hướng thực hiện nhưng không thay thế văn bản quy phạm pháp luật. Bài viết không suy rộng hướng dẫn này thành quy định trực tiếp của Nghị định 252 đối với mọi loại giao dịch.
Lưu ý và tuyên bố trách nhiệm: Nội dung bài viết được ICAW tổng hợp và phân tích trên cơ sở quy định pháp luật và tài liệu công khai có hiệu lực tại ngày 27/8/2026, chỉ nhằm cung cấp thông tin tham khảo chung. Việc áp dụng có thể khác tùy thuộc loại giao dịch, điều khoản hợp đồng, thời điểm thanh toán, phương thức kê khai, hồ sơ thực tế và hướng dẫn tiếp theo của cơ quan có thẩm quyền. Bài viết không thay thế ý kiến tư vấn thuế, pháp lý, kế toán hoặc kiểm toán cho một trường hợp cụ thể. Doanh nghiệp nên rà soát đầy đủ hồ sơ và tham vấn chuyên gia phù hợp trước khi thực hiện.